Arka Plan

Okul öncesi eğitim, kişiliğin temelinin oluşturulduğu kritik bir dönem olarak bilinir. Problem çözme becerileri, sosyal beceriler, dil ve iletişim becerileri, ilkokulun ilk yıllarına hazırlıklı olma, gelecekte daha az davranış sorunları yaşanması ve bir dizi beceri ve bilginin geliştirilmesi açısından önemli bir rol oynar.

UNESCO kaynaştırma eğitimini, tüm öğrenicilerin farklı ihtiyaçlarına cevap veren, dışlanmayı ve eğitim dışında kalmayı engelleyen bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Kaynaştırma eğitimi, özel eğitim ihtiyaçları olan çocukları, özel eğitim ihtiyacı olmaması durumunda da akranları ile devam edecekleri okullarda eğitmek anlamına gelmektedir. Kaynaştırma eğitimi, özel eğitim gereksinimi olan çocukları akranlarıyla birlikte daha sonraki eğitim hayatlarına hazırlamak için okul öncesi dönemde başlar. Kaynaştırma eğitimi ile özel eğitim gereksinimi olan her çocuğa yaşıtlarıyla aynı fırsatlar tanınarak ulaşabileceği maksimum potansiyeli yakalaması için destek sağlanır. Bununla birlikte, birçok nedenden ötürü, özel eğitim gereksinimi olan çocuklar göz ardı edilmiş ve bunun sonucu olarak da normal gelişim gösteren akranları ile aynı okullara devam etme şansları azalmıştır. Zihinsel engelli çocuklar ise özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar içinde, daha fazla ve daha özel ihtiyaçlara sahip olmaları nedeniyle okul öncesi eğitimde de en dezavantajlı grup içinde yer almaktadır. Alanda yasal düzenlemeler olmasına rağmen, gerçekte yaşanan uygulamalara bakıldığında, okul öncesi eğitimde özellikle zihinsel engelli çocuklar açısından etkin bir kaynaştırma olmadığı görülmektedir.

Türkiye'de kaynaştırma eğitimin yasal dayanağı 1997'de yürürlüğe giren 573 no’lu kanun hükmünde kararname ile Özel Eğitim Mevzuatı oluşturulmuştur. Yönetmelik, 6 yaşın altındaki çocukların erken çocukluk eğitimine devam etmesini zorunlu tutmamakla birlikte, engelli çocukların erken çocukluk döneminde eğitim almaları gelişimleri açısından önemlidir. Engelli veya engelsiz tüm öğrenciler için iyi bir öğrenme ortamı geliştiren kaynaştırma eğitiminin yüklediği yeni roller, kaynaştırma eğitiminde yer alan tüm profesyoneller için yeni bir zorluk olarak karşımıza çıkmaktadır.

Öğretmenler, kaynaştırma eğitiminin en önemli bileşenlerinden biri olarak kabul edilirler. Okul öncesi eğitimin başarısını artırmak için okul öncesi öğretmenler, tüm engel gruplarını içeren heterojen sınıflarda farklı ihtiyaçlara yönelik öğretime hazırlanmalıdır. Türkiye’de üniversitelerin okul öncesi öğretmen yetiştirme programlarında özel eğitim ile ilgili yalnızca bir tane seçmeli ders bulunmaktadır. Çoğu öğretmen, özel eğitim ihtiyacı olan çocuklarla ilgili yetkinliklerini artıracak bilgi ve becerilere sahip olmadan mezun olmaktadır. Türkiye'de yapılan araştırmalar, okul öncesi eğitimin yer alacağı okul ve sınıf ortamlarının, başta zihinsel engelli çocuklar olmak üzere özel eğitim ihtiyacı olan çocukların ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli olmadığını belirtmektedir. Türkiye'de okul öncesi öğretmenlerin belirttikleri ortak kaygılar ise, güvenilir bilgiye dayalı kaynakların bulunmaması, gerçek alan deneyimini yansıtan iyi uygulamaların olmaması, öğretmenler için gereken öğrenme ortamlarının bulunmaması, kaynaştırma sürecinde farklı roller üstlenen tüm profesyoneller arasındaki iletişim eksikliği, materyallerin öğretmenlere daha anlamlı bir şekilde nasıl hazırlanacağı ve sunulacağı konusunda anlayış eksikliği olarak sıralanabilir.

Bu proje, okul öncesi öğretmenleri için, onları da sürece dâhil ederek ve zihinsel engelli çocuklara odaklanarak ihtiyaca yönelik bir eğitim programı tasarlamak üzere kurgulanmıştır. Proje aynı zamanda okul öncesi öğretmenler için kendi kendine öğrenme fırsatı olacak bir e-öğrenme alanı geliştirmeyi de amaçlamaktadır. E-öğrenme alanı okul öncesi öğretmenlere yönelik olarak kendilerini geliştirmeleri açısından gereken bilgileri, kendi gelişimlerini ve kendi eğitim ortamlarını değerlendirmeleri için gerçek öğretmenlerden gelen değerlendirme materyalinden iyi örnekleri kapsayan bir ortak platform olarak tasarlanacaktır. Bunu başarmak için pilot okullarda çalışmalara katılan öğretmenler, projenin uzman ekibi tarafından desteklenecektir. Eğitim programı ve e-öğrenme portal tasarımı süreci, Avrupa'daki en iyi uygulamaları anlamak ve kullanmak için ortak personel eğitimleri ile desteklenecektir.